Chex topografi qanday qilib Toshkent tarix muzeyida numizmatik to‘plam yaratdi

O‘zbekiston Davlat Tarix muzeyidagi numizmatik to‘plamning shakllanishi tarixi Birinchi jahon urushi qatnashchisi, chex millatidan bo‘lgan va kasbiga ko‘ra topograf Bedrix Augustning shaxsiy hayotidan boshlanadi.

Birinchi jahon urushi davrida B. August xizmatga chaqirildi va Sharq frontiga yuborildi. Biroq, tez orada u front chizig‘ini kesib o‘ta olib, rus qo‘shinlariga taslim bo‘ldi. U Avstriya-Vengriya asirlar lagerida qisqa vaqt qolganidan so‘ng, chex millatidan bo‘lgani sababli ozod qilindi va Turkistonga yer o‘lchovchisi sifatida yuborildi.

1917 yildan boshlab, vatanga qaytmaguncha, B. August Toshkentdagi tarix muzeyida ishladi. 1919 yilda u Toshkentdagi O‘rmonshunoslik ilmiy-tadqiqot institutidan botanika ekspeditsiyasiga rahbarlik qilayotgan Varvara Povarina bilan turmush qurdi. Shu davrda August numizmatika bilan faol shug‘ullandi va "Turkiston Milliy muzeyi tangalarining katalogi"ni tuzdi, bu katalogda 1921 yil 1 iyungacha olingan tangalar tasvirlangan. Shuningdek, 1921 yil 1 iyundan 15 oktabrgacha yangi olingan tangalar haqida "Qo‘shimcha" tayyorladi.

Katalogida August miloddan avvalgi davrga oid 336 tanga, jumladan, yunon, arsakidlar, rim va vizantiya tangalarini tasvirlab berdi. Bu, hududdagi numizmatik materiallarni tizimlashtirishga qaratilgan ilk urinishlardan biri edi. Afsuski, hozirda August tomonidan tasvirlangan tangalarni to‘plamda aniqlash imkoni yo‘q. Keyinchalik, bu tasvirlarni Mixail Masson ko‘rib chiqdi va chex mutaxassisining Turkistondagi numizmatika bo‘yicha ilmiy ishlari uchun ahamiyatini ta'kidladi. Uning hissasi Markaziy Osiyodagi tangalar to‘plash va tizimlashtirish tarixida sezilarli iz qoldirdi.