I Халқаро конгресс

«ЎЗБЕКИСТОН МАДАНИЙ МЕРОСИ  — МИЛЛАТЛАР ВА ДАВЛАТЛАР ЎРТАСИДАГИ МУЛОҚОТГА ЙЎЛ» МАВЗУСИДАГИ ХАЛҚАРО ИЛМИЙ ВА МАДАНИЙ КОНГРЕСС 2017 ЙИЛ 15—16 МАЙ КУНЛАРИ ТОШКЕНТ ва Самарқандда ўтказилди

Тадбирда Ўзбекистоннинг маданий ва тарихий, шарқшунослик, археология, тарих, Шарқ қўлёзмалари, нумизматика, тўқимачилик, кулолчилик меросини асраб-авайлаш ва оммалаштириш соҳаларига ихтисослашган 200 дан ортиқ хорижий ва миллий олимлар ва мутахассислар иштирок этди.

Жаҳон илм-фани намояндалари орасида таниқли олимлар, музейлар ва илмий институтларнинг раҳбарлари, илмий журналларнинг муҳаррирлари, Россия, Канада, Италия, Буюк Британия, Ҳиндистон, Миср, Корея, Бельгия, Голландия, Франция, Германия, Чехия, АҚШ, Хитой, Туркия, Юнонистон, Озарбойжон ва бошқа давлатларнинг таниқли коллекционерлари, шунингдек, ЮНЕСКО ва ICOMOS (Ёдгорликлар ва тарихий обидаларни сақлаш бўйича халқаро кенгаш) вакиллари ва Ўзбекистон меросининг бой маданий ва тарихий меросига бағишланган бошқа кўплаб нашрлар ва китобларнинг муаллифлари, олимлар бор.

Конгресснинг биринчи кунидаги тадбирлар Тошкентда, иккинчиси — Самарқандда бўлиб ўтди.

Илмий форумнинг мақсади — Ўзбекистоннинг маданий ва тарихий меросини ўрганиш ва асраб-авайлашдан иборат бўлади. Тадбир давомида Ўзбекистон ҳудудидан келиб чиққан ва дунёдаги музейларда сақланаётган ноёб моддий ва бадиий маданият объектлари тўғрисида маърузалар тингланди.

Форум нафақат илмий, маданий, балки ижтимоий аҳамиятга ҳам эга эди, чунки у Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан қабул қилинган 2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини амалга ошириш жараёнида ёрқин воқеа бўлди.

«Ўзбекистон маданий мероси жаҳон тўпламларида» эксклюзив маданий-маърифий медиа-лойиҳанинг тақдимоти тадбирнинг асосий воқеаси бўлди.

Конгресс доирасида «Ўзбекистоннинг маданий мероси» туркумидан «Шарқ Давлат музейи тўплами», «Россия Этнография музейи тўплами», «Третьяков Давлат галереяси тўплами», «Ўзбекистон каштачилиги ва гиламлари хорижий тўпламларда», шунингдек, «Алишер Навоийнинг Россия Миллий кутубхонаси тўпламларидаги асарлари» номли учта тилда нашр этилган китоб-альбомларнинг дастлабки бешта жилди намойиш этилди. 

Бундан ташқари, нашрга тайёрланаётган жилдларнинг дастлабки тақдимотлари ҳам бўлиб ўтди. Булар «Ўзбекистоннинг мусиқий мероси», «Давлат Эрмитажи музейи тўплами», «Ўзбекистон тарихи Давлат музейи тўплами», «Шарқ қўлёзмалари институти тўплами», «Ўзбекистон гиламчилиги: асрларга тенгдош анъана» ва «Германия Федератив Республикаси тўплами» дир.

Шунингдек, тадбир қатнашчиларига Ўзбекистон тўпламлари ҳақидаги ҳужжатли фильмлар намойиш этилди. Шу мақсадда лойиҳанинг ижодий жамоаси дунёнинг 15 та музейида суратга олиш ишларини олиб боришди ва чет эллик олимлар билан суҳбатлар ёзиб олдилар.

Ушбу лойиҳа илмий раҳбари, таниқли археолог, тадқиқотчи, тарих фанлари доктори, профессор, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси академиги Эдвард Ртвеладзенинг 75 ёшга тўлиши муносабати билан тантанали тадбир бўлиб ўтди.

Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий марказ директори, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Демократик институтлар, нодавлат ташкилотлар ва ўзини ўзи бошқариш органлари қўмитаси раиси Акмал Саидов бошқарган Конгресс Ташкилий қўмитаси таркибига Ўзбекистон Республикаси академия ва илмий-тадқиқот ташкилотлари, халқаро ташкилотлар вакиллари, шунингдек, Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш соҳасидаги хорижий экспертлар ва олимлар киритилди.

Амалга оширилаётган «Ўзбекистон маданий мероси жаҳон тўпламларида» лойиҳасининг дунёда ўхшаши йўқ ва халқаро экспертларнинг фикрига кўра, кенг қамровлилигининг тенги йўқ.

Машҳур олимларнинг китоб-альбомларини нашр этишга тайёргарлик кўриш жараёнида Ўзбекистон ҳудудидан келиб чиққан энг яхши артефактларни тўплаш ва умумлаштириш бўйича жиддий тадқиқотлар олиб борилди ва улар орасида археология, керамика, металл буюмлар, нумизматика, тўқимачилик, заргарлик санъати, расм ва бошқа ноёб намуналар мавжуд. Буларнинг барчаси нашр этилган медиа маҳсулотларда ёш авлоднинг маънавий ва маърифий тарбиясига муносиб ҳисса қўшадиган Ўзбекистон халқларининг маданий ва тарихий меросининг бойлиги ва ўзига хослигини акс эттиришга имкон берди. Ушбу тадқиқотлар натижалари халқаро конгрессда унинг иштирокчилари томонидан эълон қилинди.

Тадбирнинг чет эллик иштирокчилари, жумладан, профессорлар, тарих ва санъат фанлари докторлари, санъат соҳасидаги етакчи мутахассислар Ўзбекистоннинг тарихий ва маданий мероси тўғрисида маърузалар тайёрладилар.

Конгресс доирасида унинг маданий ва кўнгилочар дастурини ташкил этувчи бир қатор тадбирлар бўлиб ўтди. Тошкентда конгресс қатнашчилари Ўзбекистон Электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси (ЎзЭОАВМА) томонидан ташкил этилган фольклор медиа-фестивалида иштирок этдилар, унда Ўзбекистоннинг турли минтақаларидан келган миллий таомлар татиб кўрилди, шунингдек, энг яхши палов танлови ўтказилди. Шу куни Ўзбекистоннинг маданий-тарихий мероси ва туристик салоҳиятини оммалаштиришга қаратилган «Караван-ТВ» сунъий йўлдош мультимедиа телевизион каналининг тақдимоти ва очилиши бўлиб ўтди. Самарқандда форум иштирокчилари Регистон майдонидаги ноёб ёруғлик ва мусиқий томошани — «Ўзбекистоннинг маданий мероси — бутун инсоният мероси» 3D-мэпингни томоша қилдилар. Мирзо Улуғбек (Самарқанд) мадрасасида улар гилам тўқиш ва ўзбекистонлик усталарнинг сўзаналари энг яхши асарлари кўргазмаси билан танишдилар.

Самарқанд атрофидаги Амир Темур бунёд эттирган еттита боғдан бири сифатида қайта тикланган «Боғишамол» боғида (Самарқанд) ўтказилган тантанали кечки зиёфат – ушбу самарали икки кунлик тадбирнинг якуний ҳодисаси бўлди. «Ўзбекистоннинг мусиқий мероси» альбоми тақдим этилган ушбу кечага миллий ўзбек мумтоз мусиқаси файз бағишлади.