Rossiya Etnografiya Muzeyida namoyish etilgan Qoraqalpoq zargarligi ushbu xalqning boy madaniy an’analari va san’atkorlik mahoratini aks ettiradi. Ular orasida ayollar uchun turli xil yelka bezaklari, marjonlar, bilakuzuklar va uzuklar ajralib turadi, har biri o‘ziga xos simvolizm va ma’no anglatadi.
Eng ta’sirli asarlardan biri — xaykel bo‘lib, bu katta hajmdagi kumush yelka bezagi bo‘lib, unda qarniyan inleylar mavjud, shuningdek, romb va qo‘ng‘iroq shaklidagi pandantlar bilan bezatilgan. Ushbu bezak nafaqat dekorativ element sifatida, balki himoya funktsiyasini ham bajarardi. Yana bir qiziqarli predmet — shar tuyme bo‘lib, bu uzun pandantlar bilan bezatilgan romb shaklidagi plastinka bo‘lib, u kiyimga yoki maxsus yelka taqiladigan onghirshe nomli taxtaga tikilgan. Ushbu bezaklar ayolning jamiyatdagi mavqeini va holatini ta’kidlagan.
Maxsus e’tibor amuletlar uchun mo‘ljallangan saqlagichlarga qaratilgan bo‘lib, ular turli shakllarda bo‘lib, himoya charmolarini saqlash uchun ishlatilgan. Bitta amulet saqlagichi, shishadan yasalgan, ustida yozuv mavjud bo‘lib, bu bezakning bir zodagon ayolga tegishli ekanligini bildiradi. Yozuvda egasiga sog‘lik tilagan so‘zlar bor, bu bezaklarning muqaddas tabiatini ta’kidlaydi.
Shuningdek, o‘ziga xos bir bezak mavjud bo‘lib, bu qizil jun matosining tor tasmalari, yashil bezaklar bilan o‘ralgan va Xorazm tangalari bilan bezatilgan. Ushbu bezakda tuyme va bokatuyme muhrlangan plastinkalar mavjud bo‘lib, ular chuqur simvolizmga ega. Ushbu plastinkalardagi qurbaqa tasviri, unutilgan qadimgi e’tiqodlarga asoslanib, unumdorlik va onalik bilan bog‘liq bo‘lib, uning dunyoning avlodini keltiruvchi sifatida rolini saqlab qolganligini aks ettiradi.
Muzeyda, shuningdek, qizlar uchun mo‘ljallangan juda noyob bir yelka bezagi mavjud bo‘lib, bu bolalarga tegishli bezakdan kattalarga mos bezakka o‘tishning o‘ziga xos variantini ifodalaydi. Yuqori qismi qizlarning bezaklari uchun xos bo‘lgan qizil jun matosidan yasalgan, pastki qismi esa shisha marjonlar va korallardan to‘qilgan tarmoqdan iborat bo‘lib, ushbu predmetning himoya funktsiyalarini ta’kidlaydi.
Shunday qilib, Qoraqalpoqlarning zargarligi nafaqat go‘zal, balki ma’noga boy bo‘lib, xalqning madaniy va tarixiy an’analari haqida chuqur tasavvur hosil qiladi.
