Xatifi - Temuriylar davrining eng mashhur yozuvchilardan biri
Xatifi Sharq adabiyotida muhim o‘rin egallaydi, ayniqsa uning epik asarlari tufayli. Uning "Temurnoma" she’ri nafaqat Temurni ulug‘laydi, balki san’at va madaniyat kuchli hukmdorlarning homiyligida bo‘lgan davr ruhini ham aks ettiradi.
Xatifining "Xamsa" asari ayniqsa boshqalardan ajralib turadi, chunki u Nizomiy asarlarining syujetlarini takrorlamaydi, balki yangi elementlar va talqinlar kiritadi, bu esa uni o‘ziga xos qiladi. Masalan, u Xusrav va Shirin haqidagi hikoyaning yangi versiyasini taqdim etadi. She’r tezda mashhurlikka erishdi. XV asr oxiriga kelib, u Istanbulda Usmonli sultoni Bayazid II uchun nusxalangan va tasvirlangan edi, u esa forscha she’riyatning qattiq ixlosmandi edi. Keyinchalik, bir asrdan so‘ng, bu she’r Mavaranahrda yana bir adabiy homiy bo‘lgan Muhammad Shaybani davrida nusxalangan.
She’rni bezovchi miniaturalar ham matnni vizual qabul qilishda muhim rol o‘ynaydi. Ularning uslubi Mavaranahrning mahalliy an’analari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, shu bilan birga, bu hududning kengroq madaniy muhitiga aloqadorligini saqlaydi. Qiziqarli jihati shundaki, ushbu miniaturalar o‘zining provinsial uslubiga qaramay, o‘sha davrdagi san’at jarayonining muhim guvohligi bo‘lishi mumkin. Shunday qilib, Xatifi va uning asarlari Markaziy Osiyo madaniy merosining ajralmas qismi bo‘lib, turli hududlar va an’analarning o‘zaro aloqalarini tasdiqlaydi.
